Askerlik çağına gelen tüm gençlerin celp ve sevk öncesinde tamamlamak zorunda olduğu en kritik aşama Askerlik Yoklama Sağlık Muayenesidir.

Yükümlüler internette sık sık "Askerlik muayenesinde nelere bakılır?", "Göz bozukluğu askere gitmeye engel mi?", "Düz taban veya bel fıtığı muafiyet sağlar mı?" gibi soruların yanıtını arar.

Askerlik muayenesinde değerlendirmeler tek tek hastalık isimlerine göre değil; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin belirlediği resmi tanı, derece ve fonksiyon kriterlerine göre yapılır.

Bu rehberde askerlik muayenesinin adımlarını, bakılan temel sağlık alanlarını ve hastaneye sevk şartlarını açıkladık.

Askerlik Sağlık Muayenesi Nasıl Yapılır?

Askerlik yoklama süreci iki aşamada başlar:

1. e-Devlet Sağlık Bilgi Formu: Yükümlü önce e-Devlet üzerinden sağlık durumuna ilişkin beyan formunu eksiksiz doldurur.

2. Aile Hekimi Muayenesi: Kayıtlı olduğu Aile Sağlığı Merkezi'ndeki aile hekimine giderek fiziksel muayeneden geçer.

Aile hekimi; yükümlünün boy-kilo ölçümünü yapar, görme yetisini, tansiyonunu, kalp seslerini, hareket kabiliyetini ve beyan ettiği kronik rahatsızlıkları inceler.

Yoklama başvurusunun e-Devlet adımlarını öğrenmek için Askerlik Yoklama Başvurusu ve Sağlık Muayenesi yazımıza bakabilirsiniz.

Muayenede Hangi Sağlık Alanlarına Bakılır?

Aile hekimi ve yetkili hastane branş muayenelerinde incelenen ana sağlık kategorileri şunlardır:

1. Göz Hastalıkları ve Görme Kusurları

  • Miyop, hipermetrop ve astigmat dereceleri,
  • İki göz arasındaki numara farkı ve anizometropi,
  • Şaşılık, göz tembelliği, renk körlüğü ve gece körlüğü (tavukkarası),
  • Kornea hastalıkları ve keratokonus.

2. Boy, Kilo ve Vücut Kitle İndeksi (VKİ)

  • TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği boy-kilo tablosuna göre boyunuza denk gelen azami ve asgari kilo sınırları,
  • Aşırı zayıflık veya obezite sınırları. Durumunuzu TSK Boy Kilo Hesaplama motorumuzdan anında test edebilirsiniz.

3. Kas-İskelet ve Ortopedik Rahatsızlıklar

  • Omurga eğrilikleri (Skolyoz, Kifoz),
  • Bel fıtığı (Lomber disk hernisi) ve boyun fıtığı,
  • İleri derece düz tabanlık (Pes planus) ve yürüyüş bozuklukları,
  • Eklem hareket kısıtlılıkları, ameliyatlı platin ve protezler.

4. Kalp ve Dolaşım Sistemi Hastalıkları

  • Hipertansiyon, kalp kapak yetmezlikleri,
  • Doğuştan kalp anomalileri ve ritim bozuklukları (Aritmi).

5. Solunum ve Göğüs Hastalıkları

  • İleri derece astım, KOAH, solunum fonksiyon kayıpları,
  • Geçirilmiş akciğer operasyonları ve tüberküloz geçmişi.

6. Ruh Sağlığı ve Psikiyatrik Durumlar

  • Kronik depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni ve anksiyete bozuklukları,
  • Düzenli kullanılan psikiyatrik ilaç geçmişi ve RDM kayıtları (Askerlikte RDM Nedir?).

Herkese Kan Testi veya MR Çekilir mi?

Hayır. Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Genel Müdürlüğü'nün resmi açıklamasına göre; yükümlünün herhangi bir şikayet veya hastalık beyanı bulunmadığı ve fiziksel muayenesinde şüpheli bulguya rastlanmadığı durumlarda herkese rutin olarak kan testi, EKG, Röntgen veya MR istenmez.

İleri tetkikler yalnızca aile hekiminin veya uzman hekimin şüphelendiği durumlarda talep edilir.

Aile Hekimi Hangi Durumda Hastaneye Sevk Eder?

Aile hekimi muayene esnasında:

  • Yükümlünün ameliyat geçmişi, kronik bir hastalığı veya sürekli kullandığı ilacı varsa,
  • Göz, işitme, ortopedi veya psikiyatri alanında ileri tetkik gerekiyorsa,
  • Boy-kilo tablosuna göre sınır değerlerdeyse,

yükümlüyü Sağlık Bakanlığı'na bağlı Yetkili Sağlık Kuruluşuna (Devlet / Şehir Hastanesi) sevk eder. Bu sevkten sonraki adımları Askerlikte Sağlık Kurulu Süreci rehberimizden takip edebilirsiniz.

Muayeneye Giderken Yanınızda Neler Bulundurmalısınız?

Geçmişten gelen bir rahatsızlığınız varsa muayeneye şu evrakları götürmeniz sürecin hızlı ve doğru sonuçlanmasını sağlar:

1. Daha önce alınmış epikriz (hasta taburcu) raporları,

2. Ameliyat veya operasyon belgeleri,

3. Sürekli kullanılan ilaçlara ilişkin e-Devlet ilaç kullanım raporları,

4. Röntgen, MR veya patoloji sonuçları.

Muayene Sonucunda Hangi Kararlar Çıkabilir?

Sağlık değerlendirmesi neticesinde şu 4 temel karardan biri verilir:

  • Askerliğe Elverişlidir: Askerlik yapmaya engel bir durum bulunmadığını gösterir.
  • Askerliğe Elverişli Değildir: Kalıcı sağlık sorunu nedeniyle muafiyet sağlar (Çürük Raporu Rehberi).
  • Ertesi Yıla Bırakma (C Dilimi): Geçici sağlık sorunu nedeniyle 1 yıl sevk tehiri verilir.
  • Sevk Geciktirmesi: Sevk döneminde geçici hastalık yaşayanların bir sonraki celbe ertelenmesidir.

Sık Sorulan Sorular

Gözlük kullananlar askere gidebilir mi?

Evet. Gözlük kullanmak askerliğe engel değildir. Ancak iki gözün toplam kırma kusuru yönetmelikteki muafiyet sınırlarını aşarsa heyet değerlendirmesi yapılır.

Askerlik muayenesinde soyunulur mu?

Aile hekimi veya uzman hekim omurga eğriliği, skolyoz, ameliyat izleri ve genel fiziki yapıyı kontrol etmek için üst kıyafetlerin çıkarılmasını isteyebilir.

Muayenede hastalık saklanırsa ne olur?

Askerlik Kanunu gereğince var olan bir hastalığı kasten gizlemek suç teşkil eder ve kışlada yaşanabilecek sağlık sorunlarında sorumluluk doğurur.

Muayene ücretli midir?

Hayır. Askerlik yoklama muayeneleri devlet tarafından tamamen ücretsiz olarak karşılanır.