Askerlik Terimleri Sözlüğü
Kışlada ilk günden terhis gününe kadar duyacağınız güncel mevzuat kavramları, askeri birlik yapıları ve geleneksel kışla jargonu terimleri.
Sülüs (Sevk Belgesi)
Askerlik yükümlüsünün hangi kuvvete, sınıfa ve birliğe, hangi tarihte ve hangi saatte teslim olması gerektiğini belirten resmi askeri belgedir. e-Devlet veya askerlik şubesinden barkodlu olarak alınır.
Celp Dönemi
Milli Savunma Bakanlığı ASAL tarafından askerlik çağına gelen yükümlülerin kışlalara sevk edildiği 4 ana dönemdir (Şubat, Mayıs, Ağustos ve Kasım celp dönemleri).
Yoklama (Askerlik Yoklaması)
Askerlik çağına giren vatandaşların sağlık muayenesi, eğitim ve meslek bilgilerinin e-Devlet ve Aile Hekimi üzerinden sisteme işlendiği resmi kontrol sürecidir.
Yoklama Kaçağı
Askerlik çağına girdiği yılın sonuna kadar geçerli bir mazereti olmaksızın yoklama işlemlerini yaptırmayan ve sağlık muayenesine girmeyen yükümlülerdir. Günlük idari para cezası tahakkuk eder.
Bakaya
Yoklamasını yaptırdığı ve sevk tarihi ile birliği belli olduğu halde, tanınan yasal mazeretsiz süre içinde birliğine teslim olmayan yükümlülerdir.
Tecil (Sevk Tehiri / Erteleme)
Lise, üniversite, yüksek lisans eğitimi, doktora, sporcu lisansı veya kardeş askerliği gibi yasal gerekçelerle askerlik hizmetinin kanuni yaş sınırlarına kadar ertelenmesidir.
Hava Değişimi
Kışlada hastalanan, ameliyat olan veya kaza geçiren askere, askeri tabip veya sağlık kurulu tarafından verilen resmi nekahet ve ev istirahatı iznidir. Belirli limitleri terhisten sayılır.
Yol İzni (Yol Süresi)
İkamet adresi ile kışla arasındaki karayolu mesafesine göre (0-800 km için 1 gün, 801-1600 km için 2 gün, 1601+ km için 3 gün) askerlik süresine eklenen ve erken terhis sağlayan kanuni süredir.
Yol İaşe Bedeli (Yol Parası)
Sevk belgesi alan yükümlüye, kışlasına ulaşımı ve yol boyunca yemek masraflarını karşılaması amacıyla devlet tarafından PTT veya Ziraat Bankası üzerinden ödenen resmi harcırahtır.
Askerliğe Elverişlilik Raporu (A Dilimi)
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kriterlerine göre kişinin bedenen ve ruhen askerlik yapmaya tam olarak uygun olduğunu belirten standart sağlık onay raporudur.
Askerliğe Elverişli Değildir (D Dilimi / Çürük)
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği sınırlarını aşan kalıcı sağlık problemleri, ileri derece görme kusurları veya aşırı kilo/boy uyumsuzluğu nedeniyle askerlikten kalıcı muafiyet sağlayan rapordur.
C Dilimi (1 Yıl Sevk Tehiri / Ertesi Yıla Bırakma)
Geçici sağlık sorunları (kırık, ameliyat iyileşme süreci, sınırda kilo fazlalığı vb.) nedeniyle askerlik hizmetinin hastane kurulu tarafından 1 yıl ertelenmesi kararıdır.
7179 Sayılı Askeralma Kanunu
2019 yılında yürürlüğe giren; 6 aylık zorunlu erlik, bedelli askerlik, yedek astsubaylık ve ikinci 6 ay uzatma sistemlerini düzenleyen temel Türkiye Cumhuriyeti askeralma kanunudur.
ASAL (Askeralma Genel Müdürlüğü)
Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde askerlik yoklama, sınıflandırma, celp, sevk ve terhis işlemlerini ülke genelinde yürüten ana askeri dairedir.
Bedelli Askerlik
7179 Sayılı Kanun Madde 9 uyarınca, 240.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısıyla çarpımı sonucu belirlenen tutarı ödeyerek 1 aylık temel askeri eğitimi tamamlayıp terhis olma sistemidir.
Dövizle Askerlik
Yurt dışında en az 3 yıl (1095 gün) oturma veya çalışma izniyle ikamet eden Türk vatandaşlarının, döviz cinsinden belirlenen bedeli ödeyerek askerlik hizmetini tamamlamış sayıldığı sistemdir.
İkinci 6 Ay Erlik (Gönüllü Askerlik Uzatma)
6 aylık zorunlu erlik hizmetini tamamlayan askerlerin, kendi talepleri ve birliğin onayıyla asgari ücretten az olmamak üzere aylık maaş alarak 6 ay daha görev yapmasıdır.
Erken Terhis
Askerin 6 aylık hizmet süresi boyunca hak kazandığı kanuni izinleri (ayda 1 gün) kışlada kullanmayarak askerlik bitiş tarihini erkene çekmesidir.
Terhis Tezkeresi
Askerlik hizmetini başarıyla ve noksansız tamamlayan yükümlüye verilen, askerliğin bittiğini resmi olarak kanıtlayan barkodlu onay belgesidir.
Disiplin Puanı & Oda Hapsi
Askeri Ceza Kanunu ve Disiplin Kanunu uyarınca emre itaatsizlik veya firar gibi suçlarda verilen ve terhis süresini verilen ceza günü kadar uzatan resmi yaptırımdır.
Kıta Anketi & Şahsi Dosya
Askerin kışlaya teslim olduğu andan terhisine kadar aldığı eğitimler, atış dereceleri, sağlık durumu ve cezaların kaydedildiği resmi sicil dosyasıdır.
Askercell
TSK Bilgi Güvenliği Yönergesi gereğince kışlalarda erbaş ve erlerin kamerasız tuşlu telefonlarda kullanmasına izin verilen, yalnızca hafta içi mesai dışı ve hafta sonları çalışan kısıtlı GSM hattıdır.
İçtima (İştima)
Kışlada askerlerin belirli bir askeri intizam içinde hizaya girerek komutan huzurunda yapılan yoklama, sayım, teftiş ve görev bilgilendirme törenidir. Günde sabah, öğle, akşam ve yat içtimaı olmak üzere birkaç kez tekrarlanır.
Mıntıka Temizliği
Kışla, koğuş, banyo, yemekhane, eğitim alanları ve kışla çevresinin her sabah erken saatlerde askerler tarafından bölge bölge yapılan genel hijyen ve düzen temizliğidir.
Karavana
Askeriyede toplu yemek dağıtımında kullanılan derin metal yemek tepsisi veya kışlada pişirilen tabldot asker yemeğinin tamamına verilen geleneksel isimdir.
İstihkak
Devlet tarafından kışlaya adım atan her askere bedelsiz teslim edilen askeri kamuflaj, bot, palaska, iç çamaşırı, çorap, diş fırçası, havlu ve bakım malzemeleridir.
Nöbet & Nöbet Çizelgesi
Kışlanın güvenliğini sağlamak amacıyla cephanelik, nizamiye, kule ve koğuş kapılarında 24 saat esasına göre 2’şer saatlik periyotlarla tutulan silahlı veya silahsız nöbet görevidir.
Parola ve İşaret
Karanlıkta veya kışla nöbet noktalarında yaklaşan kişinin dost mu düşman mı olduğunu anlamak için her gün değişen ve nöbetçiler haricinde kimseye söylenmeyen gizli güvenlik kodlarıdır.
Nizamiye
Askeri kışla ve garnizonların ana giriş-çıkış kapısıdır. Ziyaretçi kabulü, kimlik kontrolü ve üst araması nöbetçi personel tarafından burada yapılır.
Yanaşık Düzen Eğitimi
Askerlere uygun adım yürüme, sağa-sola dönme, selam verme, tüfek tutuşu ve hizaya girme gibi temel askeri disiplin reflekslerinin kazandırıldığı eğitimdir.
Yatak Düzeni (Zarf Yapma & Çarşaf Germe)
Koğuş ranzasındaki yatak ve battaniyenin üzerinde tek bir kırışıklık dahi kalmayacak şekilde gergin serilmesi ve köşelerinin 45 derecelik açıyla zarf gibi katlanması kuralıdır.
Dolap Düzeni
Askeri metal soyunma dolabındaki kamuflaj, havlu, tişört ve botların standart yönergeye göre santimetrik hizalanması ve askı yönlerinin aynı tarafa bakması zorunluluğudur.
Atış Eğitimi
Acemi ve usta birliğinde standart piyade tüfeği (G3 / MPT-76) ile hedefe 25m, 100m ve 200m mesafelerden yapılan barutlu ve kurşunlu hedef atış tatbikatıdır.
Çarşı İzni
Hafta sonları nöbet veya cezası bulunmayan er ve erbaşların sivil kıyafetle kışla dışına çıkarak şehirde vakit geçirmesi için verilen resmi saatlik izindir.
Evci İzni
Kışlanın bulunduğu garnizon sınırları içerisinde birinci derece yakını (anne, baba, eş) ikamet eden askerlerin hafta sonunu ailesinin yanında geçirmesine izin veren haktır.
Er Gazinosu
Kışla içerisinde askerlerin dinlenme saatlerinde televizyon izleyebildiği, çay-kahve içtiği, masa tenisi veya langırt oynayabildiği sosyal tesistir.
Askeri Kantin
Kışla içerisinde askerlerin kişisel hijyen malzemesi, atıştırmalık, içecek, telefon kartı ve kırtasiye ihtiyaçlarını piyasadan çok daha uygun fiyata satın alabildiği askeri satış noktasıdır.
Revir & RSO (Revir Sevk Onayı)
Kışla içerisinde ilk muayene ve acil müdahalelerin yapıldığı sağlık ünitesidir. İleri tetkik gereken askerler buradan askeri/devlet hastanesine sevk edilir.
Tabela (Yemek Listesi)
Kışlada o gün hangi sabah kahvaltısı, öğle ve akşam yemeklerinin çıkacağını ve kalori değerlerini gösteren günlük resmi yemek menüsüdür.
Palaska
Askeri kamuflajın beline takılan, matara, kasatura (süngü kılıfı) ve şarjör ceplerinin asıldığı kalın yeşil veya bej renkli askeri kemerdir.
Künye (Asker Künyesi)
Askerin boynuna zincirle taktığı; üzerinde adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, kan grubu ve doğum yeri yazılı olan paslanmaz metal askeri kimlik levhasıdır.
Doldur-Boşalt İstasyonu
Nöbete gidiş ve nöbet dönüşlerinde silahın emniyetli şekilde doldurulup boşaltıldığı, namlunun kum dolu hazneye tutulduğu özel güvenlikli istasyondur.
Paça Lastiği
Kamuflaj pantolonunun paçalarını askeri botun içine sokmadan, botun hemen üzerinden nizami ve yuvarlak şekilde katlamak için kullanılan elastik lastiktir.
RDM (Rehberlik ve Danışma Merkezi)
Kışla yaşamına uyum sağlamakta zorlanan, ailevi veya psikolojik sorunları olan askerlere destek veren ve askeri psikologların görev yaptığı merkezdir.
Nöbetçi Amiri & Nöbetçi Subayı
Mesai bitiminden ertesi sabah mesai başlangıcına kadar kışlanın tüm sevk, idare, güvenlik ve disiplininden komutan adına sorumlu olan nöbetçi rütbeli personeldir.
Koğuş Kıdemlisi
Koğuştaki temizlik, yatak düzeni, sessizlik, elektriklerin zamanında kapatılması ve disiplinden bölük komutanına karşı sorumlu olan en kıdemli er veya onbaşıdır.
Manga
Genellikle 9 ila 11 askerden oluşan, başında bir Çavuş veya Onbaşı bulunan en küçük askeri taktik birliktir.
Takım
3 veya 4 mangadan oluşan (yaklaşık 30-40 asker), komutanı genellikle Asteğmen, Teğmen veya Kıdemli Başçavuş olan askeri birliktir.
Bölük
3 veya 4 takımdan meydana gelen (yaklaşık 100-150 asker), komutanı genellikle Yüzbaşı veya Üsteğmen olan temel taktik ve idari birliktir.
Tabur
3 veya 4 bölükten oluşan (yaklaşık 400-800 asker), başında genellikle Binbaşı veya Yarbay bulunan bağımsız taktik birliktir.
Alay
Genellikle 3 taburdan oluşan (yaklaşık 1500-3000 asker), komutanı Albay rütbesindeki subay olan büyük askeri teşkilattır.
Tugay
Kendi lojistik, topçu ve destek unsurlarına sahip olan (yaklaşık 3000-5000 asker), komutanı genellikle Tuğgeneral olan bağımsız muharip birliktir.
Tümen
Birden fazla tugay veya alaydan meydana gelen (yaklaşık 10.000-15.000 asker), komutanı Tümgeneral olan stratejik askeri kuvvettir.
Kolordu
Birden fazla tümenden oluşan (yaklaşık 30.000-50.000 asker), komutanı Korgeneral olan devasa askeri ana harekat merkezidir.
Ordu
Belli bir coğrafi bölgenin (1. Ordu, 2. Ordu, 3. Ordu, Ege Ordusu) savunmasından sorumlu olan, başında Orgeneral bulunan en üst kara teşkilatıdır.
Kuvvet Komutanlıkları
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Kara Kuvvetleri (KKK), Deniz Kuvvetleri (DKK) ve Hava Kuvvetleri (HKK) olmak üzere üç ana askeri kuvvet organıdır.
Garnizon
Belli bir şehir veya ilçe sınırları içerisinde konuşlanmış tüm askeri kışla, birlik ve karargahların bulunduğu askeri bölgenin tamamıdır.
Yedek Subay (Asteğmen)
4 yıllık üniversite (lisans) mezunu olup askerlik hizmetini 12 ay boyunca maaşlı subay (Asteğmen / Teğmen) rütbesiyle tamamlayan askerlerdir.
Yedek Astsubay (Astsubay Astçavuş)
2 yıllık önlisans ve 4 yıllık lisans mezunları arasından seçilen, 12 ay boyunca maaşlı astsubay statüsünde görev yapan askerlerdir.
Erbaş (Onbaşı & Çavuş)
Zorunlu askerlik görevini yaparken mangasında veya birliğinde komutanlık ve disiplin yetkisi verilen rütbeli askerlerdir (Onbaşı veya Çavuş).
Bölük Yazıcısı
Bölük komutanlığının resmi yazışmalarını, sevk evraklarını, nöbet listelerini ve izin belgelerini hazırlayan görevli askerdir.
Komutan Postası (Haberci)
Tabur, alay veya tugay komutanlarının emir ve evraklarını ilgili birimlere ulaştıran, resmi protokol ve makam işlerine bakan görevli askerdir.
Santralci (Muhabereci)
Kışlanın iç ve dış telefon hatlarını, telsiz bağlantılarını ve askeri muhabere şebekesini 24 saat kesintisiz yöneten haberleşme askeridir.
Silahçı (Silahlık Nöbetçisi)
Bölüğün silahlığındaki tüfeklerin, mühimmatların, kasaturaların ve optik dürbünlerin zimmet, temizlik ve güvenliğinden sorumlu olan askerdir.
Askeri İnzibat (AS.İZ)
Kolluk kuvveti olarak şehir merkezlerinde, otogarlarda ve kışla dışındaki askerlerin kılık-kıyafet, disiplin ve izin belgelerini denetleyen özel beyaz kasklı askeri polistir.
İkmal ve Levazım
Kışlanın gıda, yakıt, kamuflaj, cephane, temizlik ve yaşam malzemesi ihtiyaçlarını depolayan ve birliklere dağıtımını yapan lojistik sınıftır.
Şafak
Askerin vatani görevini tamamlayıp sivil hayatına dönmesine kalan toplam gün sayısıdır. Askerliğin en önemli motivasyon ve geri sayım unsurudur.
Plaka Düşme (Plakalara Gelmek)
Terhise son 81 gün kaldığında, her gün Türkiye’nin bir ilinin plaka koduyla (81 Düzce, 80 Osmaniye ... 01 Adana) geri sayım yapılması geleneğidir.
Doğan Güneş (Şafak Doğan Güneş)
Şafağın "0" olduğu, askerin son gecesini koğuşta geçirip sabah doğan güneşle birlikte kışla nizamiyesinden terhis olup ayrılacağı günü simgeler.
Tertip (Devre)
Aynı celp ve sevk döneminde kışlaya teslim olan, aynı günlerde terhis olacak ve askerlik süresince kader birliği yapan askerlerin birbirine hitap şeklidir.
Torun
Kışlaya yeni gelen en alt celp dönemindeki acemi veya yeni usta askerlere üst devreler tarafından takılan geleneksel lakaptır.
Dede (Dedelik)
Kışlada terhisine çok az gün kalmış, birkaç celp devresini geride bırakmış ve kışlanın en tecrübeli/kıdemli askeri konumuna gelmiş askerdir.
Çömez
Kışla kurallarını, intizamını ve nöbet düzenini henüz tam öğrenememiş, birliğe yeni katılmış askerlere söylenen hafif takılma sözüdür.
Alt Devre & Üst Devre
Kışlaya kendisinden sonraki celpte gelenlere "Alt Devre", kendisinden önceki celplerde gelmiş kıdemlilere ise "Üst Devre" denir.
Şafak Karanlık
Askerliğin ilk haftalarında terhise yüzlerce gün varken, şafak soran kıdemlilere verilen "Daha çok gün var, saymaya bile değmez" anlamındaki esprili yanıttır.
Kırık Şafak
Plaka kodları (81 gün) bittikten sonra terhise kalan son 9 gün için kullanılan tek haneli geri sayım terimidir.
Yemin Töreni
Acemi eğitimini tamamlayan askerlerin Türk bayrağı ve silah üzerine el basarak vatan savunması için ettikleri resmi ve gururlu askerlik andı törenidir.
Acemi Birliği
Askere ilk teslim olunan, temel askeri disiplin, yanaşık düzen, atış ve kışla kurallarının öğretildiği yaklaşık 3 ila 4 haftalık ilk eğitim kışlasıdır.
Usta Birliği
Yemin töreninden sonra askerin terhis olana kadar asıl uzmanlık alanında (piyade, tankçı, şoför, sıhhiye vb.) görev yapacağı daimi kışlasıdır.
Tezkereci
Askerliğinin son ayına girmiş, tüm zorlu görevleri tamamlamış ve sivil hayat hazırlığına başlamış kıdemli askerdir.
Disko (Disiplin Koğuşu)
Askeri Ceza Kanunu’na aykırı hareket eden askerlerin cezalarını çektiği disiplin hücresi/koğuşu için kışlada kullanılan esprili argo tabirdir.
Çarşıcı
Hafta sonu çarşı iznine çıkmaya hak kazanan ve nizamiyeden sivil olarak şehre ayrılan asker grubudur.
İstirahatli (Yatak İstirahatı)
Revir tabibi tarafından rapor verilerek eğitim, nöbet ve mıntıka temizliği gibi fiziksel görevlerden muaf tutulup koğuşta dinlenen askerdir.
İntikal
Bir askeri birliğin tam teçhizatlı olarak (sırt çantası, tüfek, kask) bir noktadan başka bir noktaya yürüyerek veya araçla sevk edilmesidir.
Pusu ve Devriye
Kışla sınırlarını veya sınır hattını kontrol altında tutmak, kaçak girişleri önlemek amacıyla belirli güzergahlarda silahlı olarak gezilerek yapılan güvenlik görevidir.
G-3 Piyade Tüfeği
7.62x51mm mühimmat kullanan, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde uzun yıllardır temel eğitim ve muharebe silahı olarak kullanılan efsanevi ağır piyade tüfeğidir.
MPT-76 (Milli Piyade Tüfeği)
Tamamen Türk mühendisleri tarafından tasarlanan ve üretilen, 42 farklı NATO zorluk testini başarıyla geçen TSK’nın yeni nesil modern ana piyade tüfeğidir.
MG-3
Dakikada 1200 mermi atış hızına sahip, mangaların ve takımların ateş destek unsuru olarak kullanılan yüksek tahrip güçlü genel maksat makineli tüfeğidir.
Bixi (PKM)
7.62x54mm şeritli mühimmat kullanan, hafifliği ve zorlu hava koşullarına dayanıklılığı ile bilinen tim destek makineli tüfeğidir.
Devrecilik
Kışlada üst devre askerlerin alt devrelere tecrübe aktarımı yapması ve geleneksel hiyerarşik saygı düzenini ifade eden köklü askerlik kültürüdür.
Poşet
Eski askeri sistemde üniversite mezunu olarak 6 aylık kısa dönem veya yedek subay olarak gelen askerlere uzun dönem erler tarafından takılan nostaljik lakaptır.
Çavuş Çıkarmak
Acemi birliğindeki başarı, liderlik ve atış derecelerine göre Çavuş Eğitim Taburu’nda eğitim alıp usta birliğine Çavuş rütbesiyle atanmaktır.
Şafağınızı Hemen Canlı Hesaplayın
Sevk tarihinizi girin, terhis gününüzü ve memleket plaka sayımınızı saniyeler içinde görün.
Askerlik Kültürü ve Terimleri Rehberleri
Kışla jargonu, nöbet kuralları, günlük rutin ve TSK rütbe hiyerarşisi rehberleri.
