Askeri yürüyüşler, yanaşık düzen eğitimleri ve saatlerce süren nöbetler ayak tabanı ve aşil tendonu üzerinde yüksek basınca neden olur. Toplumda yaygın görülen ayak deformitelerinden biri olan Düz Tabanlık (Pes Planus), askere gidecek adayların en çok araştırdığı sağlık konuları arasında yer alır.

Düz taban olanlar askere gider mi? Hangi derecedeki düz tabanlık muafiyet (çürük raporu) sağlar? Esnek düz taban ile sert düz taban farkı nedir? Kışlada ortopedik tabanlık kullanılmasına izin verilir mi?

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları Çizelgesi uyarınca tüm kriterleri açıklıyoruz.

1. Esnek (Fleksibl) ve Rijit Düz Tabanlık Farkı

Ortopedi hekimleri askerlik muayenesinde düz tabanlığı iki ana kategoriye ayırır:

  • Esnek (Fleksibl) Pes Planus: Kişi parmak ucuna kalktığında veya yük vermediğinde ayak iç kavisi (arkı) belirginleşiyorsa buna esnek düz tabanlık denir. Toplumun büyük kısmında görülür ve askerliğe engel teşkil etmez.
  • Rijit (Sert/Kemiksel) Pes Planus: Parmak ucuna kalkıldığında dahi kavis oluşmayan, aşil tendonunda kısalık ve kemik deformitesi bulunan yapısal düz tabanlıktır. İleri vakalarda askerlik muafiyeti değerlendirilir.

2. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde Açısal Kriterler

Hastanede ayak basış grafileri (radyografi) çekilerek kemik açıları ölçülür:

Dilim KoduKlinik Bulgu ve Açı DeğerleriTSK Sağlık Kararı
A DilimiYürüyüş ve fonksiyonu bozmayan hafif esnek pes planusAskerliğe Elverişlidir (Komando olamaz veya düz er olur)
B Dilimi (Madde 66)Yürüyüşü ileri derecede bozan, aşil gerginliği olan rijit pes planusAskerliğe Elverişli Değildir (Muaf)
D Dilimi (Madde 66)Her iki ayakta kemik deformiteleriyle birlikte ileri derecede anatomik kayıpAskerliğe Elverişli Değildir (Muaf)

3. Kışlada Ortopedik Tabanlık ve Bot Raporu

Askerliğe elverişli kararı alıp birliğine teslim olan yükümlülerde ayak ağrısı ve taban çökmesi şikayeti yaşanırsa:

1. Revir Sevk Zinciri: Asker sabah içtimasında revire yazılarak birlik tabibine çıkar.

2. Ortopedi Uzmanı Muayenesi: Hekim hastaya "Kişisel Ortopedik Tabanlık Kullanabilir" veya bot vurması şiddetliyse "Spor Ayakkabı ile Görev Yapar (Bot İstirahati)" raporu düzenler.

3. Nöbet ve İntikal Kolaylığı: Düz tabanlık kaynaklı kronik topuk dikeni veya taban ağrısı olan askerler ağır arazi yürüyüşlerinden muaf tutularak masa başı nöbetlerine planlanır.

4. Yoklama Muayenesinde Ne Yapılmalıdır?

Yoklama sırasında aile hekiminize ayak tabanınızda ağrı, çabuk yorulma ve basış bozukluğu olduğunu belirtiniz:

  • Aile hekimi sizi yetkili devlet hastanesinin Ortopedi polikliniğine sevk edecektir.
  • Poliklinikte ayak röntgeni ve podoskopik basış testi uygulanarak sağlık kurulu heyet raporuna açısal dereceleriniz yazılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Düz tabanlık komando olmaya engel midir?

Evet. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uyarınca hafif düzeyde esnek düz tabanlığı olanlar dahi "Komando Olamaz" kararı alırlar; normal piyade erliği yaparlar.

Kendi ortopedik tabanlığımı askere götürebilir miyim?

Evet. Sivil hayatta kullandığınız medikal silikon veya ortopedik tabanlıkları nizamiyeden içeri sokabilir ve askeri botlarınızın içine yerleştirebilirsiniz.

Sonuç

Hafif ve esnek düz tabanlık askerliğe engel değildir; ancak ayak anatomisini bozan ve sürekli ağrıya yol açan rijit pes planus vakaları B dilimi kapsamında muafiyet sağlar.

Resmî Kaynaklar