Askeri kışla yaşamı tozlu koğuş ortamlarını, poligon dumanını, soğuk kış ayazını ve yoğun kardiyo koşularını barındırır. Bu ortam kronik solunum yolu rahatsızlığı olan yükümlüler için ciddi bronkospazm ve astım krizleri doğurabilir.
Astım hastaları askere gider mi? Hangi solunum fonksiyon testi (SFT) sonuçları askerlikten muafiyet sağlar? Toz ve koku istirahatı nasıl alınır? Askerdeyken astım krizi geçiren yükümlüye ne yapılır?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Göğüs Hastalıkları Çizelgesi Madde 48 ve 49 hükümleri çerçevesinde tüm kriterleri açıklıyoruz.
1. Solunum Fonksiyon Testi (SFT) ve Reversibilite Kriterleri
Askerlik muayenesinde göğüs hastalıkları hekimi yükümlüyü Spirometri (SFT) testine tabi tutar:
- FEV1 ve FVC Değerleri: Akciğer kapasitesi ve 1. saniyede dışarı verilen hava hacmi ölçülür.
- Reversibilite Testi: Nefes açıcı sprey (bronkodilatör) verilerek solunum yolundaki tıkanıklığın ne oranda düzeldiği (%12 ve 200 ml artış kuralı) laboratuvar ortamında kaydedilir.
- e-Nabız İlaç Geçmişi: Son 1-2 yılda düzenli astım ilacı (inhaler kortizon, montelukast) kullanıldığının belgelenmesi heyet kararında temel dayanaktır.
2. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde Astım Baremleri
| Dilim Kodu | Klinik Tablo ve SFT Bulguları | TSK Sağlık Kararı |
|---|---|---|
| A Dilimi | Hafif aralıklı astım; solunum fonksiyonları normal sınırlarda | Askerliğe Elverişlidir (Hafif görevlere verilir) |
| C Dilimi | Akut alevlenme dönemi veya yakın zamanda geçirilmiş bronşit atağı | Hava Değişimi / Sevk Geciktirmesi (1 Yıl) |
| B Dilimi (Madde 48/B) | Orta ve ağır persistan astım; düzenli inhale ilaç kullanımına rağmen SFT'de kalıcı kısıtlılık | Askerliğe Elverişli Değildir (Muaf) |
| D Dilimi (Madde 49/D) | Solunum yetmezliği ve kronik oksijen ihtiyacı doğuran ileri akciğer hastalıkları | Askerliğe Elverişli Değildir (Muaf) |
3. Kışlada Toz ve Kimyasal Koku İstirahati
Askerliğe elverişli kararıyla birliğe teslim olan ancak kışlada tetiklenen hafif astım hastaları için:
1. Birlik Tabibine Başvuru: Sabah içtimasında revire çıkılarak göğüs uzmanına sevk istenir.
2. Rapor Düzenlenmesi: Hekim askere "Tozlu, Dumanlı ve Ağır Efor Gerektiren İşlerden Muaftır" veya "Açık Havada Ağır Koşulardan Muaftır" raporu verir.
3. Masa Başı Görev: Bu askerler mıntıka süpürme, koğuş temizliği ve kireç boya gibi tozlu işlerden muaf tutulur; yazıcı veya santralci yapılır.
4. Heyete Giderken Götürülmesi Gereken Evraklar
- Daha önce yattığınız hastanelerden alınan epikriz raporları,
- Varsa geçmiş tarihli solunum fonksiyon testi grafikleri,
- İlaç kullanım raporları (raporlu astım ilaçları).
Sıkça Sorulan Sorular
Çocukluk çağı astımı geçmişse muafiyet verilir mi?
Hayır. Çocuklukta geçirilmiş ancak yetişkinlikte düzelmiş ve son yıllarda ilaç kullanılmayan astım öyküleri muafiyet sağlamaz.
İnhaler fısfısımı kışlaya sokabilir miyim?
Evet. Reçeteli astım spreylerinizi birlik tabibine onaylatarak koğuş dolabınızda ve yanınızda taşıyabilirsiniz.
Sonuç
Solunum fonksiyonlarında kalıcı kısıtlılık yapan ve düzenli ilaç gerektiren orta-ağır astım vakaları askerlikten muafiyet sağlar. Yoklama muayenesinde geçmiş göğüs hastalıkları raporlarınızı mutlaka hekime ibraz ediniz.


